Moshe-Mordechai van Zuiden
Psychology, Medicine, Science, Politics, Oppression, Integrity, Philosophy, Jews

Christian Kristallnacht Commemoration in Amsterdam 2020

The English will be followed by a Dutch translation. Reading time 12 min.

Het Engels wordt gevolgd door een Nederlandse vertaling.

The historical outline is followed by practical concrete recommendation.

A representative of the largest Protestant Church of the Netherlands is scheduled to address the largest Ashkenazic synagogue on this year’s Kristallnacht Commemoration day and speak of their regret and shame. The talk is titled: “Guilt is the deepest word that you can use for failure” and will be broadcasted life (Google Chrome or Mozilla Firefox browser).

Other Churches of the Netherlands have quickly seconded their idea.

They want to acknowledge that the Church had hardly stood by the Jews from the Kristallnacht until the end of the Nazi occupation in 1945.

They worked for three years on this belated admission of inaction, in consultation with Jewish leaders. And they want to say this to the Jews. Earlier this year, the King and the PM of the Netherlands apologized. (Yet, the Dutch newspaper Trouw presents an analysis that shows that this was indeed just a reaction to the confessions by the the King and Prime Minister. It should’ve been an equally generous statement, but I found it quite guarded, just for failures by the Church, not the Church members.)

This clearly comes from wonderful intentions and in great sincerity.

Rightly so, they learned not to ask for forgiveness. There are six million victims not alive who therefore cannot forgive anyone.

A Chief Rabbi in the Netherlands even pointed out that we don’t believe in inherited sin. As the Bible says so clearly, no son shall be punished for the misdeeds of his father, and no father shall be punished for the misdeeds of his son. No need to feel bad for things you personally didn’t do.

However, that doesn’t mean that they were mistaken in wanting to speak up about the negligence of Christians regarding the Jews. Christianity is not a new movement. It is heavily based on tradition. If evil was committed, actively or passively, by any organization, there are two proper roads to walk. Either, one distances oneself completely from such an institution.

Or, alternatively, one admits past wrongs, rejects them, and commits to the uprooting of any trace of such wrongs from that organization.

It is most proper to openly and ceremoniously regret Christian negligence vis-à-vis the Jews by Christians who themselves have done nothing wrong.

My compliment for the, no doubt difficult and painful, initiative.



They are mistaken. It’s not seven years. It’s 2,000 years and counting.

It’s like a gay kid that gets pestered from the age of 4 until 18 by his classmates. And by the time he’s 35, a representative of them comes to apologize for the time he was so beaten and kicked that he broke a rib. It’s not the rib! All his school years were hell.

It’s like apologizing for the mass murders committed by the Dutch when Indonesia declared it’s independence, but not for centuries of colonialism and exploitation from which the Dutch coffers still bulge. [Gasp.]


They are mistaken. It’s not seven years. It’s 2,000 years and counting.

The Nazis did not invent and export antisemitism. Jew-hatred has been around in Europe for literally millennia. And most of it was informed by Christians. Surely, Jews have always, at every time and in every region, found close, warm, and dependable friends and allies in some Christians.

There always have been exceptional people who stand with the Jews.

Some Dutch Gentiles really like the Jews and respect them. They are cherished friends. They want to marry us (no thanks) and see us happy. They want to be our friends and be close to us. Some because they were well educated as children of Resistance fighters. Some because they are humanists. Some because they are Christians. Some for no reason at all.

All Christians are allowed to feel pride in all upright Christians who showed themselves to be true friends of Jews. However, these exceptions are also an indictment against those who committed evil or stood by passively.

Yet, my mother, who was almost the sole survivor among her family and friends, said after her stay in Dutch-Nazi concentration camp Westerbork: “I will never fault anyone for not doing a thing. I spoke up, but I was young, had no husband or children to lose. You can’t judge others.” Which doesn’t mean she could trust or forgive people who had done nothing to stop this.

The Holocaust may have been felt like the moral bankruptcy of Europe. But one can’t say that Christianity had fed this exceptional eruption. With all its uniqueness, the Holocaust does not pale what Europe did to the Jews, blaming them for the Black Plague. And during the Crusades. And the Inquisition, the writings of Calvin and Luther, and the expulsions from Spain and Britain. And the pogroms.

Let’s focus on the Low Countries for a moment. Did you know — I only heard this in Israel — that in the Middle Ages, all Jews were twice wiped out or cast out from the Low Countries? There was not one Jew left. Judenrein. Only, rich Jews were slowly allowed in again to help finance the 80-year War of Independence against Spain, under a system of apartheid.

Until the French occupation, Jews had no civil rights. Jews were banned from all guilds and universities. Jews were not allowed to spend the night in the City of Utrecht. Only under Napoleon, finally, Dutch Jews got all civil rights. But now, children were no longer allowed to learn in Yiddish. The start of grand assimilation. But, not the beginning of the end of local Jew-hatred.

When Jews began to flee Nazi Germany, the Dutch government closed its borders. These people would take ‘Dutch jobs.’ Brave individual Gentiles smuggled Jews to safety. But they were violating Dutch law.

The silence of the Dutch government in exile, the collaboration of its officials, and the indifference and looking away by the Dutch population, save the good ones, are now well known. But new facts are still emerging of how the Jews were being abandoned by the Netherlands. As today, the news broke of a reliable report in 1942 on the industrial destruction of the Jews in the East. It was completely ignored by the Dutch authorities.

The above misdeeds were by Christians and supported if not organized by the Church. By Roman Catholics, Orthodox Catholics, Protestants.

European-Christian Jew-hatred did not start or culminate in 1938.


They are mistaken. It’s not seven years. It’s 2,000 years and counting.

Sadly, the European-Christian hatred of Jews did also not stop after WW II. Among the most blatant examples, we find the refusal to let survivors of the Nazi concentration camps return home, or to give them any warmth.

In the Netherlands, those who did return found no psychological or other help at all. Homes were not returned, nor their (baptized) children. Those who betrayed, arrested, transported, and guarded the Jews to their deaths were of no interest to the courts. Thieves were. Dutch Nazi-sympathizers and traitors were sentenced. How dare you collaborate with the Germans?

De Jong’s TV broadcasts about the Netherlands in WW II were popular, and so was his monumental encyclopedia on the subject. But none of it sparked any wave of introspection or hindsight. A new antisemitism arose. Many couldn’t be friendly to their Jewish neighbors because of what ‘they’ were doing to those poor Palestinians they never met (or cared about).

My parents sent me to a Montessori school. Nice, no? The headmaster said to my mother at the first parents’ evening: ‘Typical Jewish boy.’ She said: ‘What do you mean?’ ‘He makes a lot of noise but has no brains.’ (Yes, we are blamed for being stupid or shrewd, just as it suits them.)

I went to a different school. I was about 10, in 1963. I got an antisemitic teacher. He expelled me from the classroom every day for a year. No one did a thing about it. I had to redo the year, with a different teacher.

Even after the war, elitist exclusion of centuries of the Jews continued stealthily. I know of a highly respected Member of Dutch Parliament who, decades after WW II, was the only one of them who had not one plumb job on the side. He was later even elevated to the exclusive State Council. He was a top guy. But he was a Jew. No Board of Directors wanted him.


They are mistaken. It’s not seven years. It’s 2,000 years and counting.

The present attitude of the Churches and Europe is seriously wanting.

Zionist Christians are chased away by a BDS-wave. Hundreds of millions of Christians dream about converting the Jews — finishing Hitler’s work. (They say they want it from loving us. We’ve suffered 2,000 years of such love already.) I know of no Church in the world that has sent and accompanied even one baptized Jew back to Judaism. This kidnapping is founded on the supremacy that is exactly what Jews have suffered for millennia.

The Vatican still wants Jerusalem ‘to be international,’ which is code for ‘not in Jewish hands.’ The Pope had called us their ‘older brother,’ but we are not. We are their father. And they have not honored us. The whole idea of a ‘Jewish-Christian dialogue’ is such chutzpah. We are the teachers. They are the students. But they say that they want to be equals while many in their heart scorn us in true supremacy. ‘We love you really,’ often means: ‘I feel so good when I love you.’ Self-love, nothing to do with us.

The declaration ‘admits’ that in the war years, the Church did not have enough courage. But this is only a side problem. The Dutch indeed have an issue with courage. Their saying is: “Better a timid John than a dead John.” Compare that to the Frisians, whose saying is: “Better dead than slave”!

Farm after farm in Friesland had hidden Jews and Resistance fighters. They knew their Old Testament. They had respect (not: pity) for the Jews. They regarded us as G^d’s People. I met people like that. They stood up, old people, when I, a young guy, as a visible Jew entered their train wagon.

But, the main problem in WW II toward Jews was not a lack of courage.

First of all, there was indifference. It’s worse than hatred.

Then, there was arrogance. You can call it supremacy because that is what it is. Way after the war, an old lady once told me, when I warmly greeted her–we were both  waiting our turn at the post office, with an icy glance: “One day, your eyes will be opened.” (She meant: You will accept Jesus.)

Normally, the Dutch don’t talk like that. They feel for you. They like Israel (but not what YOU do to THE Palestinians). Friendly hatred.

A prominent example of Christian supremacy is the vicious myth of Jews having an Old Testament with a G^d of revenge, but the New Testament is all about love. (Did Jews receive Christian love over the past millennia?)

When I meet Dutch Evangelicals, most of them don’t see us as their teachers who could help improve their religion. They are saved, and we are but their older brother who never got it. That is a lack of reverence. A lack of respect. A lack of love. All of this combined into total indifference.

Pretending respect is the worst. It shows disbelief in the Jews and in G^d.

Before, during, and after the war, most of the Dutch didn’t care about Jews. And they still don’t. Maybe it wasn’t merely a lack of courage that it took Dutch Churches 90 years to admit complicity? Besides plain hatred, still dominant in so many Christian congregations, many seem not to care.

When they care enough, instead of saying: “We failed you, almost a century ago,” they will go after the presently antisemitic Churches.

And they would demand that all congregation, including their own, would start to let go of the Jews they kidnapped.

Often, Jews are or extremely suspicious or extremely naive. Missionaries target the latter group. Without respect (reverence, love) for Jews, without humility or truth, they ‘elevate’ these Jews to their better level.

Is there even one Christian soul ready today to CONTEMPLATE letting ‘their’ Jews go? NB: Not kicking them out but admitting to them that they have been lied to, tricked out of Judaism, and that they would be honored to escort them home, back to the Jewish People and Community. How can they think that their Heavenly Father will forgive them for kidnapping the Apple of His Eye, Jews? What does it matter that they supposedly follow a Jew of 2,000 years ago if they disrespect the Jews in their own lifetime? Especially after having such giants as ds. Hans Jansen OBM in their midst.

It was just shown that in the last 50 years, Europe has lost 60% of its Jews. Without mass murder. Jews are leaving or finalizing their disappearance by intermarriage, finishing Hitler’s work. Not because no guilt about the Holocaust was expressed. Rather, antisemitism is killing their presence.

There are fewer Jews now in Europe than at any time in the last 1,000 years. (In China, Jews intermarried away because it lacked antisemitism. Is that the situation in Poland–with Europe’s highest intermarriage rate?)

The only Dutch professorship studying the Jews has just been terminated. The prof. went on pension–good riddance. There ‘is no money’ for another one. But there’s plenty of money to try making converts or support the world’s refugees, especially the Palestinians. Don’t they have any shame?

Just this week, the Netherlands, together with the rest of Europe, again, condemned Israel at the yearly UN hate fest against the Jews. On Christian initiative, the Dutch parliament forced the administration to stop this. But they didn’t. Hatred for the People and the State of Israel is alive and well.


They are mistaken. It’s not seven years. It’s 2,000 years and counting.

Dutch culture very much values Truth. Truth is that Jews are not just another vulnerable minority needing protection. The Torah says half a dozen times that if you are good to the Jews, G^d will be good to you.

They need Jews more than the other way around. Like we see throughout history. Where the Jews left, countries were done. But there is more. Jews are the world’s leaders. Disempowered, still. But if Christians don’t know that we are the real leaders, Redemption is so far away, Heaven forbid.

I can easily forgive Atheists and non-Monotheists for not recognizing the Jews as special. How could they know? But Christians (and Muslims)? Yes, it’s annoying that the Jews are always a special case. But we are.

I don’t want Christians to become Jews. I don’t want them to walk out on the Church. I want them to clean up their religion, as we all need to do.

The German Nation today shows how to get to pride. Not by denying the horrors. Not by saying: ‘it wasn’t me.’ Not by ignoring the past. But rather, by owning it and rejecting it. Yes, there are still many Nazis and Neo-Nazis around but the vast majority will confront them without stopping.

Christians should not pretend that the Nazi period was the big Christian problem with the Jews. The general Christian attitude regarding the Jews was hateful for 2,000 years. Let them acknowledge it. Own it. And reject it. And fight for safety for Jews everywhere, including in every Christian group on Earth. They messed up; they get to clean up. There’s no greater honor.

So, let them say: “We regret the Church’s preparation, silence and inaction regarding 1938-1945,” It’s well-meant. It’s well-intended. But it’s mistaken.

Jews in the Diaspora have a hard time speaking their minds. It feels too scary. Stealth antisemitism just makes you walk on eggs all the time. ‘How not to upset non-Jews. They mean well. We just have a hard time trusting.’ I live in Israel. I say what I want. Especially the truth that’s been trampled.

Local Jews will appreciate the address’s good intentions. But actually, this speech belongs in the Churches. One doesn’t become allies with the Jews for the Jews’ sake. One stands with the Jews so one can live with oneself.

I hope that Christians, in order to finally distance and remove themselves from the moral bankruptcy of Christian-European history, will:

1. Acknowledge its 2,000 years of persecution of the Jews, the bloodshed in all its detail.

2. Disavow this evil univocally.

3. Seek for ways to find, uproot, and destroy completely, any vestige of Jew-hatred in their Church and any other. (Should Jews do this?)

4. Start teaching Dutch Jewish history and antisemitism to all people residing in the Netherlands, particularly to the autochthon Dutch. Prevent blaming Muslim immigrants and their offspring. When the original Dutch get it, everyone else in the country will easily follow.

5. Seek ways to protect Jews and have Jews live in safety everywhere.

6. Friendly return the Jewish captives and hostages from baptism.

7. Seek education from learned Jews to update their own religion and life. Get the literature. Have the superb textbook on Hebrew by Rabbi De Vries reprinted and translated into English so that priests (again) learn Hebrew.

To those who think the work is almost done: It’s only starting.

They are mistaken. It’s not seven years. It’s 2,000 years and counting.


POSTCRIPT: Above, some corrections and additions were inserted after the earlier publication, including a link to the commemoration (in Dutch).

Also, I can now briefly comment on the text of the declaration. It left me unhappy. These are points I reject (despite all good intentions):

1. “The Church has helped to prepare the soil in which antisemitism and hatred could grow.” No, these crops of hatred were part and parcel of Christianity–not just foreign plants that Christian hands helped plant.

2. “We would like both sides to seek an equal relationship to confront antisemitism.” No, there is no equality. And it is certainly inappropriate to equate 2,000 years of antisemitism (action and inaction) with 90 years of sadness (reaction) about the recent results of that hatred. They have the hatred; they clean it up. It is not the task of Jews to end antisemitism. We are available for advice.

3. “Antisemitism is clearly against G^d’s and people.” No, it is not. It is imbedded in Christianity and Christian history. As I showed above extensively. A well-meaning declaration does certainly not remove that. At best, it can be a belated stepping stone to begin researching the evil history of antisemitism in Christianity, then to condemn it, and then to uproot it from all the Churches. No one needs some pretense of civility.

4. We know that Christianity often focuses on suffering. And we Jews suffered a lot from Christian antisemitism and the Holocaust in particular, especially in the Netherlands. Yet, the Jewish religion and Jewish culture are based on seeking life, not on suffering. It is thereby inappropriate to depict the Holocaust as a Jewish problem. It is a Christian problem. But, apart from a brief written report by the Dutch news broadcaster NOS and the verbatim text in one former Christian resistance newspaper Trouw, the declaration was not reported at all in any Dutch newspapers. (An extensive analysis appeared in the Dutch New Israelite Weekly, while the Associated Press did cover the speech which was carried by some Israeli and American and Indian newspapers.) Indeed, it seems that the Church and the local press do not consider it important that the general Dutch public takes note of this, let alone thinks about it. For them, it remains a Jewish problem.


Grootste Christelijke Kerk Herdenkt de Kristallnacht in Amsterdam 2020

The Dutch translation. De Nederlandse vertaling. Leestijd 12 minuten.

Praktische, concrete aanbevelingen volgen het historische overzicht.

Een vertegenwoordiger van de grootste protestantse kerk van Nederland zal op de Kristallnacht-herdenkingsdag dit jaar de grootste Asjkenazische synagoge toespreken over hun spijt en schaamte. De lezing is getiteld: “Schuld is het diepste woord dat je voor falen kan gebruiken” en zal rechtstreeks uitgezonden worden (Google Chrome of Mozilla Firefox).

Andere kerken in Nederland hebben hun idee snel gesteund.

Ze willen erkennen dat de kerk de Joden vanaf de Kristallnacht tot het einde van de nazi-bezetting in 1945 nauwelijks had gesteund.

Ze werkten drie jaar aan deze verlate bekentenis van passiviteit, in overleg met Joodse leiders. En ze willen dit nu tegen de Joden uitspreken. Eerder dit jaar boden de koning en de premier van Nederland hun excuses al aan. (Maar, dagblad Trouw komt met een analyse die laat zien dat dit wel degelijk slechts een reactie op de schuldbekentenissen van de koning en de premier was. Het had een even genereuze verklaring moeten worden, maar ik vond hem maar zuinigjes, en alleen voor het falen door de kerk, niet door kerkleden.)

Dit komt duidelijk voort uit prachtige bedoelingen en in grote oprechtheid.

Terecht leerden ze om geen vergeving te vragen. Er zijn zes miljoen niet-levende slachtoffers die daarom niemand kunnen vergeven.

Een opperrabbijn in Nederland wees er zelfs op dat we niet in erfzonde geloven. Zoals de Bijbel het zo duidelijk zegt, zal geen zoon worden gestraft voor de wandaden van zijn vader, en geen vader zal worden gestraft voor de wandaden van zijn zoon. Je hoeft je niet slecht te voelen voor dingen die je persoonlijk niet hebt misdaan.

Dat betekent echter niet dat ze het bij het verkeerde eind hadden door te willen spreken over de nalatigheid van christenen ten aanzien van de Joden.

Het christendom is geen nieuwe beweging. Het is sterk gebaseerd op traditie. Als er kwaad, actief of passief, door een organisatie is begaan, zijn er twee goede wegen om te bewandelen. Ofwel, men distantieert zich volledig van zo’n instelling. Of, als alternatief, men geeft fouten uit het verleden toe, verwerpt ze en neemt op zich om elk spoor van dergelijke fouten uit die organisatie te verwijderen.

Het is zeer juist om openlijk en plechtig spijt te betuigen van christelijke nalatigheid jegens de Joden door christenen die zelf niets verkeerds hebben gedaan.

Mijn compliment voor het ongetwijfeld moeilijke en pijnlijke initiatief.



Ze vergissen zich. Het is geen zeven jaar. Het is 2000 jaar en ook nu nog.

Het is als een homo die van 4 tot 18 jaar wordt gepest door zijn klasgenoten. En tegen de tijd dat hij 35 is, komt een vertegenwoordiger van hen zijn excuses aanbieden voor de keer dat hij zo werd geslagen en geschopt dat hij een rib brak. Het is niet de rib! Al zijn schooljaren waren een hel.

Het is alsof je je excuses aanbiedt voor de massamoorden die door de Nederlanders zijn gepleegd toen Indonesië zich onafhankelijk verklaarde, maar niet voor eeuwen van kolonialisme en uitbuiting waarvan de Nederlandse schatkist nog steeds uitpuilt. [Heavy!]


Ze vergissen zich. Het is geen zeven jaar. Het is 2000 jaar en ook nu nog.

De nazi’s hebben antisemitisme niet uitgevonden en geëxporteerd. Jodenhaat bestaat al duizenden jaren in Europa. En het meeste werd geïnformeerd door christenen.

Joden hebben beslist altijd, altijd en overal, in sommige christenen hechte, warme en betrouwbare vrienden en bondgenoten gevonden.

Er zijn altijd uitzonderlijke mensen geweest die achter de Joden staan.

Sommige Nederlandse niet-Joden houden echt van de Joden en respecteren hen. Het zijn dierbare vrienden. Ze willen met ons trouwen (nee bedankt) en ons gelukkig zien. Ze willen onze vrienden zijn en dicht bij ons zijn. Sommigen omdat ze goed zijn opgevoed als kinderen van verzetsstrijders. Sommige omdat ze humanisten zijn. Sommigen omdat ze christenen zijn. Sommige zonder enige reden.

Alle christenen mogen trots zijn op alle oprechte christenen die zich als ware vrienden van Joden hebben getoond. Deze uitzonderingen zijn echter ook een aanklacht tegen degenen die kwaad hebben gepleegd of passief hebben toegezien.

Echter, mijn moeder, bijna de enige overlevende van haar familie en vrienden, zei, na haar verblijf in het Nederlands-nazi-concentratiekamp Westerbork: “Ik zal nooit iemand verwijten dat hij niets heeft gedaan. Ik deed mijn mond wel open, maar ik was jong, had geen man of kinderen te verliezen. Je kunt niet over anderen oordelen.” Wat niet betekent dat ze mensen kon vertrouwen of vergeven die niets hadden gedaan om dit te stoppen.

De Holocaust kan worden gevoeld als het morele bankroet van Europa. Maar men kan niet maar zeggen dat het christendom deze uitzonderlijke uitbarsting had gevoed en verder niks. Ondanks al zijn uniekheid, verbleekt de Holocaust niet wat Europa de Joden heeft aangedaan door hen de schuld te geven van de pest epidemie. En tijdens de kruistochten, de inquisitie, de geschriften van Calvijn en Luther, het verdrijven uit Spanje en Groot-Brittannië en de pogroms.

Laten we ons even concentreren op de Lage Landen.

Wist je – ik heb dit pas in Israël gehoord – dat in de middeleeuwen alle Joden tweemaal werden weggevaagd of verdreven uit de Lage Landen? Er was niet één Jood meer over. Judenrein. Rijke Joden alleen werden langzaam weer toegelaten om de 80-jarige oorlog tegen Spanje te helpen financieren, maar moesten leven onder een systeem van apartheid.

Tot de Franse bezetting hadden Joden in Nederland geen burgerrechten. Joden werden niet toegelaten tot de gildes en universiteiten. Joden mochten niet overnachten in de stad Utrecht. Onder Napoleon pas kregen Joden eindelijk alle rechten. Maar toen mochten kinderen niet meer in het Jiddisch leren. Het begin van grote assimilatie. Maar niet het begin van het einde van lokale Jodenhaat.

Toen Joden Nazi-Duitsland begonnen te ontvluchten, sloot de Nederlandse regering haar grenzen. Deze mensen zouden ‘Nederlandse banen’ opslokken. Dappere individuele niet-Joden smokkelden Joden naar de veiligheid. Maar ze overtraden de Nederlandse wet.

De zwijgen van de Nederlandse regering in ballingschap, de collaboratie van de haar ambtenaren en de onverschilligheid en het wegkijken van de Nederlandse bevolking, de goeden niet te na gesproken, zijn nu bekend. Maar nog steeds komen nieuwe feiten naar boven over hoe de Joden door Nederland in de steek werden gelaten. Vandaag brak het nieuws van een betrouwbaar rapport in 1942 aan de Nederlandse autoriteiten over de industriële vernietiging van de Joden in het Oosten. Het werd genegeerd.

De bovenstaande wandaden waren door christenen en werden gesteund, zo niet georganiseerd door de kerk. Door rooms-katholieken, orthodoxe katholieken, protestanten.

Europees-christelijke Jodenhaat begon of culmineerde niet in 1938.


Ze vergissen zich. Het is geen zeven jaar. Het is 2000 jaar en ook nu nog.

Helaas hield de Europees-christelijke Jodenhaat ook niet op na de Tweede Wereldoorlog. Een van de meest flagrante voorbeelden is de weigering om overlevenden van de nazi-concentratiekampen naar huis te laten terugkeren, of om hen enige warmte te geven.

In Nederland vonden degenen die wel terugkeerden helemaal geen psychologische of andere hulp. Huizen werden niet teruggegeven, noch hun (gedoopte) kinderen. Degenen die de Joden verraadden, arresteerden, vervoerden en bewaakten in hun reis naar de dood, waren niet van belang voor de rechtbanken. Dieven waren dat wel. Nederlandse nazi-sympathisanten en verraders werden veroordeeld. Hoe durf je te collaboreren met de Duitsers?

De Jongs tv-uitzendingen over Nederland in de Tweede Wereldoorlog waren populair, evenals zijn monumentale encyclopedie over het onderwerp.

Maar niets ervan leidde tot een golf van introspectie of achteromzien. En er kwam een nieuw antisemitisme. Velen konden niet vriendelijk zijn tegen hun Joodse buren vanwege wat ‘ze’ deden met die arme Palestijnen die ze nooit hebben ontmoet (of waar ze om geven).

Mijn ouders stuurden me naar een Montessorischool. Leuk toch? De rector zei op de eerste ouderavond tegen mijn moeder: ‘Typisch Joodse jongen.’ Ze zei: ‘Wat bedoel je?’ ‘Holle vaten maken veel lawaai.’ (Ja, we worden beschuldigd dom of sluw te zijn, precies zoals het hen uitkomt.)

Ik ging naar een andere school. Ik was ongeveer 10, in 1963. Ik kreeg een antisemitische leraar. Hij stuurde me een jaar lang elke dag de klas uit. Niemand deed er iets aan. Ik moest het jaar overdoen, met een andere leraar.

Zelfs na de oorlog ging de elitaire, eeuwenlange uitsluiting van de Joden stiekem door. Ik ken een zeer gerespecteerd Eerste-Kamerlid dat decennia na de Tweede Wereldoorlog de enige was zonder een bijbaantje zoals een commissariaat. Hij werd later zelfs verheven tot de exclusieve Raad van Staten. Hij was een topman. Maar hij was een Jood. Geen enkele raad van bestuur wilde hem.


Ze vergissen zich. Het is geen zeven jaar. Het is 2000 jaar en ook nu nog.

De huidige houding van de kerken en Europa schiet ernstig tekort.

Zionistische christenen worden weggejaagd door een BDS-golf. Honderden miljoenen christenen dromen ervan de Joden te bekeren en Hitlers werk af te maken. (Ze zeggen dat ze dat willen omdat ze van ons houden. We hebben al 2000 jaar onder dergelijke liefde geleden.) Ik ken geen kerk ter wereld die zelfs maar één gedoopte Jood terug naar het Judaïsme heeft gestuurd en begeleid. Deze ontvoering is gebaseerd op de suprematie, precies datgene waar Joden millennia lang onder hebben geleden.

Het Vaticaan wil nog steeds dat Jeruzalem ‘internationaal wordt’, wat de code is voor ‘niet in Joodse handen’. De paus had ons hun ‘oudere broer’ genoemd, maar dat zijn we niet. Wij zijn hun vader. En ze eren ons niet. Het hele idee van een ‘Joods-christelijke dialoog’ is zo’n chutspa. Wij zijn de leraren. Zij zijn de studenten. Maar ze zeggen dat ze gelijken willen zijn, terwijl velen in hun hart ons minachten in ware suprematie. ‘We houden echt van je’, betekent vaak: ‘Ik voel me zo goed als ik van je hou.’ Eigenliefde, die niets met ons te maken heeft.

De verklaring ‘geeft toe’ dat de kerk in de oorlogsjaren niet genoeg moed had. Maar dit is slechts een bijprobleem. Nederlanders hebben inderdaad een probleem met moed. Hun gezegde is: “Beter blo Jan dan do Jan.” Vergelijk dat eens met de Friezen, die zeggen: “Liever dood dan slaaf”!

Boerderij na boerderij in Friesland had Joden en verzetsstrijders verborgen. Ze kenden hun Oude Testament. Ze hadden respect (niet: medelijden) voor de Joden. Ze beschouwden ons als het Volk van G^d. Ik heb zulke mensen ontmoet. Ze stonden op, oude mensen, toen ik, een jonge kerel, als een zichtbare Jood hun treinwagon binnenkwam.

Maar het grootste probleem in de Tweede Wereldoorlog tegenover Joden was niet een gebrek aan moed.

Allereerst was er onverschilligheid. Het is erger dan haat.

Dan kwam de arrogantie. Je kunt het suprematie noemen, want dat is het. Lang na de oorlog voegde een oude dame me eens toe, toen ik haar hartelijk begroette – we wachtten allebei op onze beurt op het postkantoor, met een ijzige blik: “Eens zullen je de schellen van de ogen vallen.” (Ze bedoelde: dan zul je Jezus accepteren.)

Normaal praten Nederlanders niet zo. Ze voelen voor je. Ze houden van Israël (maar niet wat JIJ de Palestijnen aandoet). Vriendelijke haat.

Een prominent voorbeeld van christelijke suprematie is de wrede mythe dat Joden een Oud Testament hebben met een G^d van wraak, maar het Nieuwe Testament gaat helemaal over liefde. (Hebben Joden de afgelopen millennia christelijke liefde ontvangen?)

Als ik Nederlands-evangelische christenen ontmoet, zien de meesten van hen ons niet als hun leraren die kunnen helpen hun religie te verbeteren. Ze zijn gered, en wij zijn slechts hun oudere broer die het nooit heeft begrepen. Dat is een gebrek aan eerbied. Een gebrek aan respect. Een gebrek aan liefde. Dit alles gecombineerd tot totale onverschilligheid.

Respect voorwenden is ‘t ergste. ‘t Toont ongeloof in de Joden en in God.

Voor, tijdens en na de oorlog gaven de meeste Nederlanders niets om Joden. En dat doen ze nog steeds niet. Misschien was het niet alleen een gebrek aan moed dat het de Nederlandse Kerken 90 jaar kostte om medeplichtigheid toe te geven? Behalve duidelijke haat, die nog steeds overheerst in zoveel christelijke gemeenten, lijkt het velen niet te kunnen schelen.

Als ze genoeg om ons zouden geven, zouden ze, in plaats van te zeggen: ‘We hebben jullie gefaald, bijna een eeuw geleden,’ de momenteel antisemitische kerken gaan belagen.

En ze zouden eisen dat iedere gemeente, inclusief die van henzelf, de Joden die ze ontvoerd hebben zouden gaan loslaten.

Joden zijn vaak extreem wantrouwend of extreem naïef. Missionarissen richten zich op de laatste groep. Zonder respect (eerbied, liefde) voor Joden, zonder nederigheid of waarheid, ‘verheffen’ ze deze Joden tot hun betere niveau.

Staat er vandaag zelfs maar één christelijke ziel klaar om alleen al te OVERWEGEN om ‘hun’ Joden te laten gaan? NB: Ze niet eruit schoppen, maar toegeven dat ze zijn voorgelogen, met list uit het Jodendom zijn weggelokt en dat ze het een eer zouden vinden om hen naar hun huis terug te begeleiden, terug naar het Joodse volk en de Joodse gemeenschap. Hoe kunnen ze denken dat hun hemelse Vader hen zal vergeven dat ze de appel van Zijn oog hebben ontvoerd, Joden? Wat maakt het uit dat ze proberen een Jood van 2000 jaar geleden te volgen als ze de Joden tijdens hun eigen leven niet respecteren? Vooral na reuzen als wijlen ds. Hans Jansen in hun midden.

Er is zojuist gevonden dat Europa in de afgelopen 50 jaar 60% van zijn Joden heeft verloren. Zonder massamoord. Joden vertrekken of huwen gemengd, waardoor Hitlers werk wordt afgemaakt. Niet omdat er geen schuldgevoel over de Holocaust werd geuit. Het huidige antisemitisme verwoest hun aanwezigheid.

Er zijn nu minder Joden in Europa dan ooit in de afgelopen 1000 jaar. (In China verdwenen Joden doordat ze allemaal gemengd trouwen omdat er geen antisemitisme was. Is dat de situatie in Polen nu – met het hoogste percentage gemengde huwelijken in Europa?)

Het enige Nederlandse hoogleraarschap dat de Joden bestudeerde, is zojuist beëindigd. De prof. ging met pensioen – opgeruimd staat netjes. Er is ‘geen geld’ voor een ander. Maar er is genoeg geld om te proberen bekeerlingen te maken of de vluchtelingen van de wereld te steunen, vooral de Palestijnen. Schamen ze zich niet?

Deze week veroordeelde Nederland, samen met de rest van Europa, opnieuw Israël tijdens het jaarlijkse VN-haatfeest tegen de Joden. Op christelijk initiatief dwong het Nederlandse parlement de regering om hiermee te stoppen. Maar dat deden ze niet. Haat voor het volk en de staat Israël is springlevend.


Ze vergissen zich. Het is geen zeven jaar. Het is 2000 jaar en ook nu nog.

De Nederlandse cultuur hecht veel waarde aan de waarheid. De waarheid is dat Joden niet zomaar een kwetsbare minderheid zijn die bescherming nodig heeft. De Torah zegt een half dozijn keer dat als je goed bent voor de Joden, G^d ook goed voor je zal zijn.

Ze hebben Joden meer nodig dan andersom. Zoals we door de geschiedenis heen zien. Waar de Joden vertrokken, was het met die landen gedaan. Maar er is meer. Joden zijn de leiders van de wereld. Nog steeds machteloos. Maar als christenen niet weten dat wij de echte leiders zijn, is de verlossing zo ver weg, de hemel verhoede.

Ik kan atheïsten en niet-monotheïsten gemakkelijk vergeven dat ze de Joden niet als bijzonder erkennen. Hoe konden ze dat moeten weten? Maar christenen (en moslims)? Ja, het is vervelend dat de joden altijd een speciaal geval zijn. Maar dat zijn wij nou eenmaal.

Ik wil niet dat christenen Joods worden. Ik wil niet dat ze de kerk verlaten. Ik wil dat ze hun religie van ongerechtigheden ontdoen, wat we allemaal moeten doen.

Het Duitse volk laat vandaag de dag prachtg zien hoe je trots kunt worden. Niet door de verschrikkingen te ontkennen. Niet door te zeggen: ‘ik was het niet’. Niet door het verleden te negeren. Maar door het te erkennen en te verwerpen. Ja, er zijn nog steeds veel nazi’s en neo-nazi’s, maar de overgrote meerderheid zal ze onophoudelijk stoppen en confronteren.

Christenen moeten niet doen alsof de nazi-periode het grote christelijke probleem met de Joden was. De algemene christelijke houding ten opzichte van de Joden was 2000 jaar lang een van haat. Laat ze het erkennen. En dan verwerpen. En vechten voor veiligheid voor Joden overal, ook in elke christelijke groep op aarde. Ze hebben het verprutst; ze mogen het weer opknappen. Er is geen grotere eer.

Dus laten ze zeggen: “We betreuren de voorbereiding, het stilzwijgen en de passiviteit van de Kerk met betrekking tot 1938-1945”. Het is goed bedoeld. Het is goed gemeend. Maar het is fout.

Joden in de diaspora hebben het moeilijk om hun eerlijke mening te uiten. Het voelt te eng. Onderhuids antisemitisme zorgt ervoor dat je de hele tijd op eierschalen loopt. ‘Hoe je niet-Joden niet van streek maakt. Ze bedoelen het goed. We hebben gewoon moeite met anderen vertrouwen.’ Ik woon in Israël. Ik zeg wat ik wil. Vooral de waarheid die vertrapt is.

Lokale Joden zullen de goede bedoelingen van de toespraak waarderen. Maar eigenlijk hoort deze toespraak thuis in de kerken. Men wordt geen bondgenoot van de Joden omwille van de Joden. Men staat bij de Joden zodat men met zichzelf kan leven.

Ik hoop dat christenen, om eindelijk afstand te nemen van het morele bankroet van de christelijk-Europese geschiedenis, het volgende zullen doen:

1. De 2000 jaar van vervolging van de Joden, het bloedvergieten in al zijn details, erkennen.
2. Dit kwaad ondubbelzinnig verwerpen.
3. Naar manieren zoeken om elk spoor van Jodenhaat in eigen kerk en in elke andere kerk te vinden, te ontwortelen en volledig te vernietigen. (Moeten Joden dit doen?)
4. Beginnen met het onderwijzen van Nederlands-Joodse geschiedenis en antisemitisme aan alle mensen die in Nederland wonen, in het bijzonder aan autochtone Nederlanders. Voorkomen om moslimimmigranten en hun nakomelingen de schuld te geven. Als de oorspronkelijke Nederlanders het goed doen, zal iedereen in het land gemakkelijk volgen.
5. Zoeken naar manieren om Joden te beschermen en zorgen dat Joden overal in veiligheid leven.
6. Het vriendelijk bevorderen van de terugkeer van de Joden, gevangen en gegijzeld door de doop.
7. Op zoek gaan naar onderwijs door geleerde Joden om de eigen religie en het leven bij te werken. Het aanschaffen van literatuur. Maken dat het schitterende leerboek over Hebreeuws van rabbijn De Vries herdrukt wordt en in het Engels wordt vertaald, zodat dominees en pastoors (weer) Hebreeuws zullen leren.

Voor hen die denken dat het werk bijna klaar is: het begint pas.


Ze vergissen zich. Het is geen zeven jaar. Het is 2000 jaar en ook nu nog.

NASCHRIFT: Hierboven zijn enkele correcties en aanvullingen ingevoegd na de eerdere publicatie, inclusief een link naar de herdenking.

Ook kan ik nu kort iets zeggen over de tekst van de verklaring. Het maakte me ongelukkig. Deze punten verwerp ik (ondanks alle goede bedoelingen):

1. “De kerk heeft meegeholpen om de bodem voor te bereiden waarin antisemitisme en haat konden groeien.” Nee, deze gewassen van haat waren een essentieel onderdeel van het christendom – niet alleen buitenlandse planten die christelijke handen hielpen planten.
2. “We willen dat beide partijen streven naar een gelijkwaardige relatie om antisemitisme het hoofd te bieden.” Nee, er is geen gelijkheid. En het is zeker ongepast om 2000 jaar antisemitisme (actie en gebrek aan actie) gelijk te stellen aan 90 jaar verdriet (reactie) over de recente resultaten van die haat. Zij hebben de haat; zij ruimen het op. Het is niet de taak van Joden om antisemitisme te beëindigen. We zijn beschikbaar voor advies.
3. “Antisemitisme is duidelijk tegen G^d en de mens.” Nee dat is niet zo duidelijk. Het is juist ingebed in het christendom en de christelijke geschiedenis. Zoals ik hierboven uitgebreid heb laten zien. Een goedbedoelde verklaring neemt dat zeker niet weg. In het beste geval kan deze een laat beginnetje zijn om van start te gaan met het onderzoeken van de kwaadaardige geschiedenis van antisemitisme in het christendom, het vervolgens het te veroordelen en het dan vervolgens uit alle kerken te verwijderen. Aan een beetje geveinsde beschaafdheid heeft niemand wat.
4. We weten dat het christendom vaak gericht is op lijden. En wij Joden hebben veel geleden onder christelijk antisemitisme en de Holocaust in het bijzonder, vooral in Nederland. Echter, de Joodse religie en Joodse cultuur zijn gebaseerd op het levenszin, niet op lijden. Het is daarbij ongepast om de Holocaust af te schilderen als een Joods probleem. Het is een christelijk probleem. Maar behalve een sumier, schriftelijk verslag door het NOS journaal en de integrale tekst in de voormalig christelijke verzetskrant Trouw, is in de Nederlandse kranten de toespraak volstrekt niet gerapporteerd. (Een uitgebreide analyse verscheen in het Nieuw Israelitisch Weekblad, terwijl de Associated Press de toespraak wel versloeg, wat werd overgenomen door de Isralische en de internationale pers.) Het lijkt er inderdaad op dat de kerk en de Nederlandse pers het niet belangrijk vinden dat het algemene Nederlandse publiek hier kennis van neemt, laat staan over nadenkt. Voor hen blijft het een Joods probleem.

My screenshot.
About the Author
MM is a prolific and creative writer and thinker, a daily blog contributor to the TOI. He is a fetal survivor of the pharmaceutical industry (, born in 1953 to two Dutch survivors who met in the largest concentration camp in the Netherlands, Westerbork, and holds a BA in medicine (University of Amsterdam). He taught Re-evaluation Co-counseling, became a social activist, became religious, made Aliyah, and raised three wonderful kids. He wrote an unpublished tome about Jewish Free Will. He's a strict vegan since 2008. He's an Orthodox Jew but not a rabbi. * His most influential teachers (chronologically) are: his parents, Nico (natan) van Zuiden and Betty (beisye) Nieweg, Wim Kan, Mozart, Harvey Jackins, Marshal Rosenberg, Reb Shlomo Carlebach, and, lehavdil bein chayim lechayim: Rabbi Dr. Natan Lopes Cardozo, Rav Zev Leff, and Rav Meir Lubin. * Previously, for decades, he was known to the Jerusalem Post readers as a frequent letter writer. For a couple of years, he wrote hasbara for the Dutch public. His fields of attention now are varied: Psychology (including Sexuality and Abuse), Medicine (including physical immortality), Science (statistics), Politics (Israel, the US and the Netherlands, Activism - more than leftwing or rightwing, he hopes to highlight Truth), Oppression and Liberation (intersectionally, for young people, the elderly, non-Whites, women, workers, Jews, LGBTQIA, foreigners and anyone else who's dehumanized or exploited), Integrity, Philosophy, Jews (Judaism, Zionism, Holocaust and Jewish Liberation), Ecology and Veganism. Sometimes he's misunderstood because he has such a wide vision that never fits any specialist's box. But that's exactly what many love about him. Many of his posts relate to affairs from the news or the Torah Portion of the Week or are new insights that suddenly befell him. * He hopes that his words will inspire and inform, reassure the doubters but make the self-assured doubt more. He strives to bring a fresh perspective rather than bore you with the obvious. He doesn't expect his readers to agree. Rather, original minds must be disputed. In short, his main political positions are: anti-Trumpism, for Zionism, Intersectionality, non-violence, democracy, anti the fake peace process, for original-Orthodoxy, Science, Free Will, anti blaming-the-victim and for down-to-earth optimism. Read his blog how he attempts to bridge any discrepancies. He admits sometimes exaggerating to make a point, which could have him come across as nasty, while in actuality, he's quite a lovely person to interact with. He holds - how Dutch - that a strong opinion doesn't imply intolerance of other views. * His writing has been made possible by an allowance for second-generation Holocaust survivors from the Netherlands. It has been his dream since he was 38 to try to make a difference by teaching through writing. He had three times 9-out-of-10 for Dutch at his high school finals but is spending his days communicating in English and Hebrew - how ironic. G-d must have a fine sense of humor. In case you wonder - yes, he is a bit dyslectic. November 13, 2018, he published his 500th blog post with the ToI. If you're a native English speaker and wonder why you should read from people whose English is only their second language, consider the advantage of having a peek outside of your cultural bubble. * NEW: To see other blog posts by him, his overspill blog you can reach by clicking on the Website icon next to his picture at the head of every post. There you may find precursors to later TOI blog posts, addition or corrections of published TOI blog posts, blog posts the TOI will not carry, and some thoughts that are too short to be a TOI blog post. Also, the TOI only allows for one blog post per blogger per 24 hours. Sometimes, he has more to say than that. * To send any personal reaction to him, scroll to the top of the blog post and click Contact Me.
Related Topics
Related Posts